Kategorie bloga
Kanał YouTube
Często zgłaszają się do nas osoby z zapytaniami o szynoprzewody. Ostatnio dużą popularnością cieszą się szynoprzewody magnetyczne, ale nie słabnie również zainteresowanie klasycznymi systemami 1-fazowymi i 3-fazowymi. Na pierwszy rzut oka mogą wyglądać bardzo podobnie, a ich nazwy bywają mylące, zwłaszcza dla osób, które nie zajmują się oświetleniem na co dzień.
Z tego powodu wiele osób zastanawia się, czym tak naprawdę różnią się te dwa typy szynoprzewodów i który będzie odpowiedni do ich zastosowania. W tym artykule postaram się w prosty sposób wyjaśnić te różnice, żeby ułatwić podjęcie decyzji przy wyborze odpowiedniego systemu oświetleniowego.
Główna różnica - sposób sterowania oświetleniem
Podstawową cechą systemu szynoprzewodowego 1-fazowego jest to, że wszystkie oprawy zamontowane na jednej szynie zapalają się jednocześnie. Oznacza to, że jeśli zamontujemy na szynie długości 4 metrów sześć reflektorów, to po włączeniu zasilania świecić będą wszystkie naraz. Nie ma możliwości podziału na grupy, dlatego nie da się ich włączać oddzielnie przy użyciu włącznika z dwoma klawiszami (np. układ 3 lampy + 3 lampy).
W przypadku szynoprzewodów 3-fazowych sytuacja wygląda inaczej. Ten system umożliwia podział oświetlenia na jedną, dwie lub trzy niezależne sekcje. Każda lampa ma przełącznik (zwykle w formie pokrętła), dzięki któremu przypisujemy ją do jednej z trzech dostępnych faz: 1, 2 lub 3. Jeśli dysponujemy włącznikiem jednoprzyciskowym, dwuklawiszowym lub trzykierunkowym, możemy sterować każdą grupą lamp osobno lub jednocześnie - w zależności od potrzeb.
Co ważne, w systemie 3-fazowym również można ustawić wszystkie lampy na jedną fazę, tak aby działały jak w systemie 1-fazowym. Różnica polega na tym, że 3-fazowy system daje dodatkową elastyczność i możliwość dowolnej konfiguracji układu włączania.
Skąd się biorą nazwy 1-fazowy i 3-fazowy?
Określenia „szynoprzewód 1-fazowy” i „szynoprzewód 3-fazowy” mogą być mylące, ponieważ nie chodzi tu bezpośrednio o rodzaj instalacji elektrycznej w budynku. Wiele osób myśli, że do szynoprzewodu 3-fazowego konieczny jest prąd 3-fazowy, a do 1-fazowego tylko 1-fazowy, co nie jest prawdą.
W rzeczywistości nazwa pochodzi od angielskich określeń 1 phase track i 3 phase track, które bardziej trafnie tłumaczyłyby się jako szyna jednoobwodowa i trzyobwodowa. Oznacza to, że szynoprzewód 1-fazowy pozwala na sterowanie jedną grupą oświetlenia, a 3-fazowy aż trzema niezależnymi grupami.
Na poniższym obrazku przedstawiono przekrój szyny 1-fazowej i 3-fazowej. Szerokości mogą się różnić w zależności od marki.
Oba typy szyn można podłączyć zarówno do instalacji 1-fazowej, jak i 3-fazowej – wszystko zależy od potrzeb oraz tego, jak chcemy sterować światłem. To kwestia liczby obwodów, a nie rodzaju napięcia w domu czy lokalu.
Co to jest prąd 1-fazowy i 3-fazowy?
Prąd 1-fazowy to standardowe zasilanie, które znajduje się w większości domów i mieszkań. Składa się z jednego przewodu fazowego i jednego neutralnego. Wystarcza do zasilania typowych urządzeń domowych, takich jak oświetlenie, lodówki czy telewizory.
Prąd 3-fazowy to zasilanie składające się z trzech przewodów fazowych i jednego neutralnego. Stosuje się go głównie w zakładach przemysłowych, warsztatach lub do zasilania urządzeń o dużej mocy, takich jak piece, pompy ciepła czy silniki.
W kontekście szynoprzewodów oznaczenia „1-fazowy” i „3-fazowy” nie odnoszą się do rodzaju prądu w instalacji, ale do liczby niezależnych obwodów świetlnych, które można podłączyć do jednej szyny.
Zarówno szynoprzewody 1-fazowe, jak i 3-fazowe zasilane są bezpośrednio napięciem 230V, czyli takim samym, jakie mamy w standardowych gniazdkach elektrycznych. Dzięki temu nie ma potrzeby stosowania dodatkowego zasilacza czy przetwornicy napięcia.
Różnice w sposobie doprowadzenia zasilania
Kolejną ważną różnicą między szynoprzewodami 1-fazowymi a 3-fazowymi jest miejsce, w którym można podłączyć zasilanie.
W systemie 1-fazowym zasilanie można doprowadzić wyłącznie do końcówki zasilającej lub do specjalnego łącznika prostego z funkcją zasilania. Taki łącznik wygląda jak dwa zakończenia zasilające połączone tyłem. W tym systemie nie da się doprowadzić prądu do innych łączników, takich jak „L”, „T” czy „X”.
Z kolei w systemach 3-fazowych zasilanie można wprowadzić nie tylko przez końcówkę, ale również przez różne typy łączników – w tym prosty, kątowy („L”), krzyżowy („X”) oraz trójnik („T”). Wyjątkiem jest łącznik wewnętrzny, do którego zasilania podłączyć nie można.
Dzięki temu system 3-fazowy daje większą swobodę w projektowaniu i prowadzeniu instalacji, szczególnie w większych lub bardziej rozbudowanych układach oświetleniowych.
Jakie przewody są potrzebne do podłączenia szynoprzewodów?
Do podłączenia szynoprzewodu 1-fazowego wystarczy standardowy przewód 3-żyłowy, w którym znajdują się żyły: fazowa (L), neutralna (N) oraz ochronna (PE). Taki przewód jest powszechnie stosowany w instalacjach oświetleniowych i w zupełności wystarcza do obsługi jednoobwodowego systemu.
W przypadku szynoprzewodów 3-fazowych potrzebny jest przewód co najmniej 4-żyłowy, a najlepiej 5-żyłowy. W takim przewodzie znajdują się trzy żyły fazowe (L1, L2, L3), jedna neutralna (N) i jedna ochronna (PE). Taki układ pozwala w pełni wykorzystać możliwości systemu, czyli trzy niezależne obwody świetlne.
Warto jednak dodać, że jeśli do dyspozycji mamy tylko kabel 4-żyłowy (np. bez uziemienia lub z jedną fazą mniej), również możemy podłączyć szynę 3-fazową – wtedy będą działać tylko dwa obwody. Co więcej, nawet na przewodzie 3-żyłowym można podłączyć szynę 3-fazową, ale wtedy wykorzystamy tylko jeden obwód, jak w systemie 1-fazowym.
Najczęściej do oświetlenia stosuje się przewód typu YDY 3 x 1,5 mm² lub 5 x 1,5 mm² – jest to standard w instalacjach domowych i komercyjnych.
Różnice w wyglądzie między systemem 1-fazowym, a 3-fazowym
W kwestii wizualnej zarówno szyny jak i reflektory z systemów 1 i 3-fazowych specjalnie się od siebie nie różnią. Szynoprzewody 3-fazowe ze względu na większą liczbę żył będą trochę wyższe od 1-fazowych (różnica około 0,5 cm). Podobnie reflektorki mogą mieć trochę wyższe adaptery do szyn ze względu na możliwość podziału.
Prowadzimy na stronie galerię zdjęć, które podsyłają nam klienci, po montażu szynoprzewodów i można tam zobaczyć jak to wygląda w praktyce. W tym miejscu znajduje się galeria zdjęć z realizacji szynoprzewodów.
Przykładowe realizacje z szynoprzewodami 1-fazowymi:
- Czarne podtynkowe szynoprzewody 1-fazowe Maytoni w salonie
- Czarne 1-fazowe szynoprzewody Nowodvorski w formie prostokąta w salonie z aneksem
Przykładowe realizacje z szynoprzewodami 3-fazowymi:
- Czarne natynkowe szynoprzewody trójfazowe w salonie
- Czarne szynoprzewody 3-fazowe w kształcie L w salonie 20 m2
Kiedy wybrać szynoprzewody 1-fazowe, a kiedy 3-fazowe?
Wielu klientów zastanawia się, jaki system szynoprzewodów wybrać – 1-fazowy czy 3-fazowy. Najlepiej zacząć od sprawdzenia, czy nasza instalacja elektryczna umożliwia podłączenie szyny 3-fazowej. Jeśli nie mamy odpowiedniego przewodu (minimum 4-żyłowego), bezpieczniejszym i prostszym wyborem będzie szynoprzewód 1-fazowy.
Kolejna kwestia to liczba lamp, które planujemy zamontować. Jeśli szyna będzie krótka i znajdzie się na niej tylko 2-3 lampy, podział na obwody prawdopodobnie nie będzie potrzebny. Jednak w sytuacji, gdy planujemy dłuższy układ – np. szyna ma przebiegać przez kuchnię i salon albo korytarz i salon – wtedy warto rozważyć szynę 3-fazową, aby móc dzielić oświetlenie na niezależne sekcje i sterować nimi osobno.
Należy też pamiętać, że system 3-fazowy jest droższy niż 1-fazowy – zarówno jeśli chodzi o elementy szyny, jak i reflektory. W zamian jednak zyskujemy większą elastyczność w projektowaniu oświetlenia.
Najpopularniejsze i najlepsze systemy 3-fazowe i 1-fazowe
W segmencie szynoprzewodów 3-fazowych najpopularniejsze marki to szynoprzewody Azzardo 3Line oraz szynoprzewody Nowodvorski CTLS. Co ciekawe oba te systemy pasują do siebie, ponieważ są projektowane pod szyny serii Global firmy Nordic Aluminium. Na stronie szynoprzewody Global zebraliśmy wszystkie lampy, różnych marek, które są dopasowane pod ten system i dzięki temu mogą być łączone.
Natomiast w segmencie szynoprzewodów 1-fazowych najpopularniejsze są szynoprzewody Maytoni Unity. Ich największe zalety to duża różnorodność lamp, 5 lat gwarancji, modele LED z długą żywotnością na poziomie 50 000 godzin świecenia. Dodatkowo pasują do systemu szynoprzewodów 1-fazowych Nowodvorski, które też są wiodącą grupą w tym segmencie.
Osoby, które chciałyby się dowiedzieć więcej na temat poszczególnych marek szynoprzewodów zachęcam do sprawdzenia mojego rankingu:
A co z szynoprzewodami magnetycznymi?
Na koniec warto wspomnieć o coraz popularniejszych szynoprzewodach magnetycznych. Wiele osób zastanawia się, czy są one 1-fazowe, 3-fazowe, czy może należą do jeszcze innego rodzaju. Często spotykamy się z wiadomościami od klientów, którzy pytają o „szyny magnetyczne 3-fazowe” – co wynika z niejasności i mylących nazw.
Szynoprzewody magnetyczne najczęściej działają na jednym obwodzie – co oznacza, że wszystkie lampy włączają się jednocześnie. Jednak niektóre firmy oferują systemy magnetyczne z możliwością podziału na dwa obwody. Pozwala to na sterowanie oświetleniem za pomocą podwójnego włącznika i niezależne włączanie poszczególnych grup opraw.
Przykładami takich rozwiązań są szynoprzewody Loonari Multiline oraz szynoprzewody Azzardo Alfa 2Line. Wybierając szynoprzewody magnetyczne warto więc zwrócić uwagę, ile obwodów oferuje dany system i czy będzie on odpowiedni do planowanej instalacji.
Wskazówka dla Ciebie. Już teraz zacznij oglądać nasz niezrównany kanał na YouTube. Znajdziesz tam mnóstwo ciekawych poradników, filmy z prezentacją produktów i dobre rady w aranżacji wnętrz. Dzięki temu zakupy oświetlenia przeprowadzisz łatwo i dokonasz dobrego wyboru.
