Jak rozwiązany jest podział na 2 obwody w szynoprzewodach Multiline

Jak rozwiązany jest podział na 2 obwody w szynoprzewodach Multiline

Coraz więcej osób planujących zakup szynoprzewodów magnetycznych pyta nas o możliwość podzielenia oświetlenia na dwa niezależnie sterowane obwody. Najczęściej chodzi o sytuację, w której wszystkie lampy znajdują się na jednej szynie, ale mają być włączane osobno za pomocą podwójnego włącznika ściennego. Przykładowo, pierwszy klawisz może sterować liniowymi lampami podłużnymi, a drugi reflektorami punktowymi. Dzięki temu w zależności od potrzeb można korzystać wyłącznie z oświetlenia ogólnego, tylko z oświetlenia akcentowego lub uruchomić oba rodzaje lamp jednocześnie.

Takie rozwiązanie wśród szynoprzewodów magnetycznych oferuje marka Loonari w systemach Multiline oraz najnowszym szynoprzewodzie Smartline, a także marka Azzardo w systemie szynoprzewodów 2Line. Zasadę działania systemu Azzardo opisaliśmy już w osobnym artykule na naszym blogu o podłączeniu zasilania do szynoprzewodów Azzardo Alfa. W tym materiale skupimy się natomiast na rozwiązaniu zastosowanym przez Loonari i krok po kroku pokażemy, w jaki sposób producent zrealizował możliwość sterowania dwoma obwodami na jednej szynie magnetycznej.

Jak poprowadzone jest zasilanie

Zacznijmy od budowy samej szyny magnetycznej i sposobu poprowadzenia w niej przewodów. Poniżej przedstawiamy zdjęcie natynkowej szyny głębokiej, jednak identyczny układ przewodów zastosowano również w wersji natynkowej płytkiej oraz podtynkowej.

Jak widać, wewnątrz szyny znajdują się cztery przewody ułożone w dwóch rzędach - po dwa w każdym z nich. W standardowej konfiguracji wykorzystywane są tylko dwa przewody, które odpowiadają za zasilanie wszystkich opraw zamontowanych w szynie. W prezentowanym przykładzie są to dwa przewody znajdujące się w górnym rzędzie.

Na końcówce zasilającej lub zasilaczu zostały one oznaczone jako 48V+ oraz 48V-. To właśnie do nich doprowadzane jest napięcie zasilające, z którego korzystają wszystkie lampy pracujące w standardowej wersji systemu.

Szczegółowo na temat podłączenia samego zasilania piszemy w artykule Jak podłączyć końcówkę zasilającą szynoprzewody magnetyczne Loonari Multiline. Na temat tego co to jest Dali piszemy w artykule Co daje sterowanie Dali w szynoprzewodach. 

Niezależnie od rodzaju oprawy - czy będzie to lampa podłużna, wisząca, czy reflektor punktowy - każda z nich wyposażona jest w adapter z czterema stykami (po dwa po jednej stronie lampy). Po zamontowaniu lampy w szynie styki te stykają się z odpowiednimi przewodami znajdującymi się wewnątrz szynoprzewodu.

W ten sposób do lampy trafia zasilanie oraz sygnał od zdalnego sterowania Dali.

Co w przypadku braku zdalnego sterowania Dali

Jeżeli szyna nie korzysta ze sterowania DALI, dwa przewody przeznaczone do komunikacji pozostają niewykorzystane. Nie są one podłączone ani do zasilacza, ani do żadnego innego urządzenia, dlatego nie pełnią wówczas żadnej funkcji.

Podobnie wygląda sytuacja wewnątrz samej lampy. W standardowych oprawach, które nie obsługują sterowania DALI, styki odpowiadające za ten protokół nie są połączone z żadnym sterownikiem. W praktyce oznacza to, że lampa pobiera zasilanie wyłącznie z dwóch przewodów zasilających 48 V, a dwa pozostałe tory pozostają całkowicie niewykorzystane. I właśnie tu pojawia się szansa na podłączenie drugiego obwodu.

Przepięcie lamp na drugi obwód

I właśnie tutaj pojawia się największa zaleta takiej konstrukcji. Skoro dwa przewody przeznaczone dla DALI oraz odpowiadające im styki w lampie pozostają niewykorzystane, można przeznaczyć je do stworzenia drugiego, całkowicie niezależnego obwodu oświetleniowego.

W tym celu potrzebny jest drugi zasilacz 48V, który zasili dwa przewody normalnie przeznaczone do komunikacji DALI. Dzięki temu w jednej szynie będą pracowały dwa niezależne tory zasilające, a każdy z nich będzie można włączać osobnym klawiszem podwójnego włącznika.

Samo doprowadzenie napięcia do drugiej pary przewodów nie wystarczy. Standardowa lampa nadal pobierałaby zasilanie z podstawowych styków 48V+ i 48V-, natomiast napięcie pojawiające się na stykach DALI pozostałoby niewykorzystane.

To właśnie w tym miejscu pojawia się rozwiązanie opracowane przez Loonari. Producent modyfikuje wybrane oprawy jeszcze przed wysyłką, otwierając adapter i przelutowując przewody wewnątrz lampy. Dzięki temu zamiast korzystać ze standardowych styków zasilających 48V+ i 48V-, oprawa zaczyna pobierać zasilanie ze styków, które w standardowej wersji odpowiadają za komunikację DALI.

W efekcie część lamp może być zasilana z pierwszego zasilacza, a pozostałe z drugiego. Obie grupy pracują na tej samej szynie magnetycznej, jednak każda z nich stanowi oddzielny obwód, którym można sterować niezależnie za pomocą dwóch klawiszy zwykłego włącznika ściennego.

Sposób wykonania zasilania zależy od rodzaju zastosowanego zasilacza, jednak w obu przypadkach zasada działania pozostaje taka sama – do utworzenia dwóch niezależnych obwodów zawsze potrzebne są dwa zasilacze 48 V.

Jeżeli korzystamy z zasilacza zewnętrznego, rozwiązanie jest bardzo proste. Wystarczy zastosować standardową końcówkę zasilającą wyposażoną w cztery przewody. Do zacisków oznaczonych jako 48V+ i 48V- podłączamy pierwszy zasilacz, natomiast do przewodów DALI+ i DALI- doprowadzamy napięcie z drugiego zasilacza. W ten sposób każda para przewodów w szynie zasila osobny obwód oświetleniowy.

Nieco inaczej wygląda sytuacja w przypadku zasilaczy montowanych bezpośrednio wewnątrz szyny. Standardowo przekazują one napięcie wyłącznie na podstawowy tor zasilający, dlatego – podobnie jak w przypadku lamp – wymagają wewnętrznej modyfikacji. Producent przelutowuje styki zasilacza tak, aby napięcie było przekazywane na drugi komplet przewodów, który w standardowej konfiguracji przeznaczony jest do komunikacji DALI.

Niezależnie od wybranego sposobu zasilania, zasada pozostaje taka sama – pierwszy zasilacz zasila pierwszy obwód, drugi zasilacz zasila drugi obwód, dzięki czemu obie grupy lamp mogą pracować całkowicie niezależnie od siebie.

Czy można to zrobić samemu

W tym miejscu często pojawia się pytanie, czy taką modyfikację można wykonać samodzielnie. Odpowiedź brzmi: tak, jednak wymaga to odpowiedniej wiedzy, doświadczenia oraz podstawowych umiejętności lutowania.

Do wykonania takiej przeróbki potrzebny będzie śrubokręt umożliwiający rozebranie adaptera lampy, lutownica icyna. Trzeba również pamiętać, że wewnątrz adaptera jest bardzo mało miejsca, dlatego cała operacja wymaga precyzji i pewnej wprawy manualnej.

Naturalnie własne modyfikacje mogą wiązać się z utratą gwarancji.

Jakie są wady tego rozwiązania

Takie rozwiązanie ma jednak również swoją wadę. Przynależność lampy do konkretnego obwodu jest ustalana poprzez przelutowanie przewodów wewnątrz adaptera. Oznacza to, że jeżeli po pewnym czasie zechcemy zmienić koncepcję oświetlenia i przenieść wybrane reflektory lub lampy podłużne na inny klawisz włącznika, konieczne będzie ponowne rozkręcenie oprawy oraz przełożenie przewodów na odpowiednie styki.

Nie jest to więc rozwiązanie, które pozwala na szybką zmianę konfiguracji już po zamontowaniu oświetlenia. Z tego względu warto jeszcze na etapie projektowania dobrze przemyśleć, które oprawy mają tworzyć pierwszy obwód, a które drugi. Dzięki temu późniejsze modyfikacje najczęściej nie będą już potrzebne.

Jak zrealizować przepięcie

W celu wykonania dwóch niezależnych obwodów w systemie Loonari Multiline, warto pamiętać o jednej ważnej kwestii. Jeszcze przed złożeniem zamówienia należy wskazać, które oprawy mają pracować na drugim obwodzie. Producent, za opłatą, przygotuje je odpowiednio, wykonując opisaną wcześniej modyfikację adapterów. Oczywiście nie trzeba kontaktować się z producentem samodzielnie - wystarczy przekazać nam taką informację podczas składania zamówienia, a my zajmiemy się przekazaniem wszystkich wytycznych.

W przypadku nowszego systemu Loonari Smartline cały proces jest jeszcze prostszy. Producent wprowadził dwa warianty opraw oraz zasilaczy – typ A i typ B. Elementy oznaczone jako typ B są fabrycznie przygotowane do pracy na drugim obwodzie, dlatego nie ma już potrzeby wykonywania indywidualnych modyfikacji każdej lampy. Wystarczy dobrać odpowiedni typ opraw i zasilaczy zgodnie z planowaną konfiguracją instalacji.

Czy można podłączyć lampy na potrójny włącznik

Na tym etapie wiele osób wpada na pewien pomysł. Skoro szyna ma cztery przewody, a do stworzenia dwóch obwodów wykorzystujemy dwie niezależne pary, to czy nie dałoby się zrealizować aż trzech obwodów? Teoretycznie mogłoby się wydawać, że wystarczyłoby wykorzystać jeden przewód jako wspólny biegun, a trzy pozostałe przeznaczyć dla trzech niezależnych obwodów – podobnie jak ma to miejsce w klasycznych szynoprzewodach 3-fazowych 230V. Niestety, w przypadku systemów magnetycznych 48V DC nie jest to takie proste.

W szynoprzewodzie 3-fazowym działa to dlatego, że wszystkie trzy fazy mają wspólny przewód neutralny (N). Każda lampa wybiera jedną z faz (L1, L2 lub L3), a powrót prądu odbywa się wspólnym przewodem N.

Natomiast w systemie 48 V DC sytuacja jest zupełnie inna. Zasilacz 48 V ma dwa wyjścia:

• +48 V,
• 0 V (minus).

Prąd musi popłynąć z plusa do minusa tego samego zasilacza. Gdyby ktoś chciał zrobić trzy obwody, potrzebowałby:

• trzy przewody z plusem (+1, +2, +3),
• jeden wspólny minus.

To oznaczałoby, że wszystkie trzy zasilacze musiałyby mieć wspólny minus. I tutaj pojawia się problem.

Większość zasilaczy 48V (np. MeanWell) ma wyjście galwanicznie odseparowane. Producent nie przewiduje ich równoległego łączenia ani wspólnego wykorzystywania jednego bieguna przez kilka zasilaczy. 

Drugi problem to same lampy. Adapter ma cztery styki. Aby uzyskać trzy obwody, musiałby istnieć przełącznik pozwalający wybrać jeden z trzech plusów przy jednoczesnym wspólnym minusie. Obecna konstrukcja adapterów Loonari jest przygotowana tylko do przełączania dwóch par styków, a nie do wyboru jednego z trzech torów.

• 2 obwody da się zrealizować bardzo prosto, ponieważ wykorzystuje się dwie niezależne pary przewodów (2 × plus/minus).
• 3 obwody przy czterech przewodach nie są praktycznie możliwe w obecnej konstrukcji. Wymagałyby wspólnego minusa dla trzech zasilaczy oraz całkowicie innego adaptera lampy.

Dlatego Loonari wykorzystało najbezpieczniejszy i najbardziej uniwersalny wariant: dwie całkowicie odseparowane linie 48 V, każda z własnym plusem i własnym minusem. Dzięki temu nie ma problemów z łączeniem wyjść zasilaczy i cały system pozostaje prosty oraz niezawodny.

Wskazówka dla Ciebie. Już teraz zacznij oglądać nasz niezrównany kanał na YouTube. Znajdziesz tam mnóstwo ciekawych poradników, filmy z prezentacją produktów i dobre rady w aranżacji wnętrz. Dzięki temu zakupy oświetlenia przeprowadzisz łatwo i dokonasz dobrego wyboru.